[Review] Vịnh Hạ Long – Wikipedia tiếng Việt

[Review] Vịnh Hạ Long – Wikipedia tiếng Việt. Vịnh Hạ Long là một vịnh nhỏ thuộc phần bờ tây vịnh Bắc Bộ tại khu vực biển Đông Bắc Việt Nam, bao gồm vùng biển đảo của thành phố Hạ Long thuộc tỉnh Quảng Ninh.

Là trung tâm của một khu vực rộng lớn có những yếu tố ít nhiều tương đồng về địa chất, địa mạo, cảnh quan, khí hậu và văn hóa, với vịnh Bái Tử Long phía Đông Bắc và quần đảo Cát Bà phía Tây Nam, vịnh Hạ Long giới hạn trong diện tích khoảng 1.553 km² bao gồm 1.969 hòn đảo lớn nhỏ, phần lớn là đảo đá vôi, trong đó vùng lõi của vịnh có diện tích 335 km² quần tụ dày đặc 775 hòn đảo. Lịch sử kiến tạo địa chất đá vôi của vịnh đã trải qua khoảng 500 triệu năm với những hoàn cảnh cổ địa lý rất khác nhau; và quá trình tiến hóa carxtơ đầy đủ trải qua trên 20 triệu năm với sự kết hợp các yếu tố như tầng đá vôi dày, khí hậu nóng ẩm và tiến trình nâng kiến tạo chậm chạp trên tổng thể.[1] Sự kết hợp của môi trường, khí hậu, địa chất, địa mạo, đã khiến vịnh Hạ Long trở thành quần tụ của đa dạng sinh học bao gồm hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới và hệ sinh thái biển và ven bờ với nhiều tiểu hệ sinh thái.[2] 17 loài thực vật đặc hữu[3] và khoảng 60 loài động vật đặc hữu[4] đã được phát hiện trong số hàng ngàn động, thực vật quần cư tại vịnh.

[Review] Vịnh Hạ Long – Wikipedia tiếng Việt
[Review] Vịnh Hạ Long – Wikipedia tiếng Việt

Những tác dụng điều tra và nghiên cứu, thám sát khảo cổ học và văn hóa truyền thống học cho thấy sự hiện hữu của những dân cư tiền sử trên vùng vịnh Hạ Long từ khá sớm, đã tạo lập những hình thái văn hóa truyền thống cổ đại tiếp nối nhau gồm có văn hóa truyền thống Soi Nhụ trong khoảng chừng 18.000 – 7.000 năm trước Công Nguyên, văn hóa truyền thống Cái Bèo trong 7.000 – 5.000 năm trước Công Nguyên [ 5 ] và văn hóa truyền thống Hạ Long cách ngày này khoảng chừng từ 3.500 – 5.000 năm. [ 6 ] Tiến trình dựng nước và truyền thống lịch sử giữ nước của dân tộc bản địa Nước Ta, trong suốt hành trình dài lịch sử dân tộc, cũng khẳng định chắc chắn vị trí tiền tiêu và vị thế văn hóa truyền thống của vịnh Hạ Long qua những địa điểm mà tên gọi gắn với điển tích còn lưu truyền đến nay, như núi Bài Thơ, hang Đầu Gỗ, Bãi Cháy [ 6 ] v.v. Hiện nay, vịnh Hạ Long là một khu vực tăng trưởng năng động nhờ những điều kiện kèm theo và lợi thế sẵn có như có một tiềm năng lớn về du lịch, điều tra và nghiên cứu khoa học, nuôi trồng, đánh bắt cá thủy hải sản, giao thông vận tải thủy so với khu vực vùng biển Đông Bắc Nước Ta nói riêng và miền Bắc Nước Ta nói chung. [ 7 ]

Từ hơn 500 năm về trước trong bài thơ Lộ nhập Vân Đồn, Nguyễn Trãi đã lần đầu tiên ca ngợi vịnh Hạ Long là “kỳ quan đá dựng giữa trời cao”.[8] Năm 1962 Bộ Văn hóa – Thông tin (Việt Nam) đã xếp hạng vịnh Hạ Long là di tích danh thắng cấp quốc gia đồng thời quy hoạch vùng bảo vệ.[9] Năm 1994 vùng lõi của vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới với giá trị thẩm mỹ (tiêu chuẩn vii), và được tái công nhận lần thứ 2 với giá trị ngoại hạng toàn cầu về địa chất-địa mạo (tiêu chuẩn viii) vào năm 2000.[10] Cùng với vịnh Nha Trang và vịnh Lăng Cô của Việt Nam, vịnh Hạ Long là một trong số 29 vịnh được Câu lạc bộ những vịnh đẹp nhất thế giới xếp hạng và chính thức công nhận vào tháng 7 năm 2003.[11]

Vịnh Hạ Long cùng với hòn đảo Cát Bà tạo thành một trong 21 khu du lịch vương quốc tiên phong ở Nước Ta. Năm năm ngoái, Cục Di sản văn hóa truyền thống đã công bố về số lượng khách du lịch thăm quan vịnh Hạ Long là trên 2,5 triệu lượt khách. [ 12 ]

Truyền thuyết về vịnh Hạ Long

Hình ảnh vịnh Hạ Long với muôn vàn hòn hòn đảo được ví như vô số châu ngọc đàn rồng phun raVịnh Hạ Long có từ rất lâu rồi do những kiến thiết địa chất. Tuy nhiên, trong tâm thức của người Việt từ thời tiền sử với trí tưởng tượng dân gian và ý niệm về cội nguồn con Rồng cháu Tiên, một số ít thần thoại cổ xưa [ 13 ] cho rằng khi người Việt mới lập nước đã bị giặc ngoại xâm, Ngọc Hoàng sai Rồng Mẹ mang theo một đàn Rồng Con xuống hạ giới giúp người Việt đánh giặc. Thuyền giặc từ ngoài biển ào ạt tiến vào bờ vừa lúc đàn Rồng tới hạ giới. Đàn Rồng lập tức phun ra lửa thiêu cháy thuyền giặc, một phần nhả Châu Ngọc dựng thành bức tường đá sừng sững làm cho thuyền giặc đâm phải mà vỡ tan, chặn lại bước tiến của ngoại bang .Sau khi giặc tan, thấy cảnh mặt đất thanh thản, cây cối xanh tươi, con người nơi đây lại chịu khó, chịu khó, đoàn kết giúp sức nhau, Rồng Mẹ và Rồng Con không trở lại trời mà ở lại hạ giới, nơi vừa diễn ra trận chiến để muôn đời bảo vệ con dân Đại Việt. Vị trí Rồng Mẹ đáp xuống là Hạ Long ; nơi Rồng Con đáp xuống là Bái Tử Long và nơi đuôi đàn rồng quẫy nước trắng xoá là Bạch Long Vĩ. Tuy nhiên, tên gọi Hạ Long hay Bái Tử Long chỉ mới có từ thời Pháp thuộc .Lại có thần thoại cổ xưa khác nói rằng vào thời kỳ nọ khi quốc gia có giặc ngoại xâm, một con rồng đã bay theo dọc sông xuôi về phía biển và hạ cánh xuống ở vùng ven biển Đông Bắc làm thành bức tường thành chắn bước tiến của thủy quân giặc. Chỗ rồng đáp xuống che chở cho quốc gia được gọi là Hạ Long .

Điều kiện tự nhiên và xã hội

Vị trí

Là một vịnh nhỏ, bộ phận của vịnh Bắc Bộ, vịnh Hạ Long được số lượng giới hạn với phía Đông Bắc giáp vịnh Bái Tử Long ; phía Tây Nam giáp quần đảo Cát Bà ; phía Tây và Tây Bắc giáp đất liền bằng đường bờ biển khoảng chừng 120 km lê dài từ thị xã Quảng Yên, qua thành phố Hạ Long, Thành phố Cẩm Phả đến hết huyện hòn đảo Vân Đồn ; phía Đông Nam và phía Nam hướng ra vịnh Bắc Bộ. Trong diện tích quy hoạnh 1.553 km² gồm vùng lõi và vùng đệm, nằm tại những tọa độ từ 106 ° 58 ‘ – 107 ° 22 ‘ Đông và 20 ° 45 ‘ – 20 ° 50 ‘ Bắc, vịnh Hạ Long gồm có 1.969 hòn hòn đảo lớn nhỏ, trong đó 989 hòn đảo có tên và 980 hòn đảo chưa được đặt tên .

Môi trường và khí hậu

Vịnh Hạ Long là vùng biển hòn đảo có khí hậu phân hóa 2 mùa rõ ràng : mùa hạ nóng ẩm với nhiệt độ khoảng chừng 27-29 °C và mùa đông khô lạnh với nhiệt độ 16-18 °C, nhiệt độ trung bình năm giao động trong khoảng chừng 15-25 °C. Lượng mưa trên vịnh Hạ Long vào khoảng chừng từ 2000 mm – 2.200 mm [ 14 ] tuy có tài liệu chi tiết cụ thể hóa lượng mưa là 1.680 mm với khoảng chừng trên 300 mm vào mùa nóng nhất trong năm ( từ tháng 6 đến tháng 8 ) và dưới 30 mm vào mùa khô nhất trong năm ( từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau ). [ 15 ] Hệ thủy triều tại vịnh Hạ Long rất đặc trưng với mức triều cường vào khoảng chừng 3,5 – 4 m / ngày. Độ mặn trong nước biển trên vùng vịnh giao động từ 31 đến 34.5 MT vào mùa khô nhưng vào mùa mưa, mức này hoàn toàn có thể thấp hơn. Mực nước biển trong vùng vịnh khá cạn, có độ sâu chỉ khoảng chừng 6 m đến 10 m và những hòn đảo đều không lưu giữ nước mặt phẳng. [ 4 ]

Dân số

Cư dân sống trên thuyền tại vịnhTrong số 1.969 hòn đảo của Hạ Long lúc bấy giờ chỉ có khoảng chừng 40 hòn đảo là có dân sinh sống, những hòn đảo này có quy mô từ vài chục đến hàng ngàn hecta tập trung chuyên sâu hầu hết ở phía Đông và Đông Nam vịnh Hạ Long. [ 6 ] Mấy chục năm gần đây, nhiều vạn chài sống trôi nổi trên mặt nước, mở màn lên một số ít hòn đảo định cư biến những hòn đảo hoang sơ trở thành phong phú như hòn đảo Sa Tô ( thành phố Hạ Long ), hòn đảo Thắng Lợi ( huyện hòn đảo Vân Đồn ) .Dân số trên vịnh Hạ Long lúc bấy giờ khoảng chừng 1.540 người, tập trung chuyên sâu đa phần ở những làng đánh cá Cửa Vạn, Ba Hang, Cặp Dè ( thuộc phường Hùng Thắng, thành phố Hạ Long ). Cư dân vùng vịnh phần đông sống trên thuyền, trên nhà bè để thuận tiện cho việc đánh bắt cá, nuôi trồng và lai tạo những giống thủy hải sản, món ăn hải sản. Ngày nay đời sống của dân cư vịnh Hạ Long đã tăng trưởng do kinh doanh thương mại dịch vụ du lịch .Hiện nay, chính quyền sở tại tỉnh Quảng Ninh đã có chủ trương di tán những hộ dân sống trong lòng vịnh lên bờ tái định cư, không thay đổi đời sống và bảo vệ cảnh sắc môi trường tự nhiên vùng di sản. [ 16 ] Đã có hơn 300 hộ dân sinh sống trên những làng chài trên vịnh Hạ Long đã được sơ tán lên bờ sinh sống tại Khu tái định cư Khe Cá ( nay là Khu 8, phường Hà Phong, thành phố Hạ Long ) từ tháng 5/2014, việc làm này sẽ còn liên tục được tiến hành. Tỉnh sẽ chỉ giữ lại một số ít làng chài để ship hàng du lịch du lịch thăm quan .

Tên gọi Hạ Long qua những thời kỳ lịch sử dân tộc

Đầu rồng trên thuyền du lịch tại vịnh, mô phỏng điển tích Hạ Long ( rồng đáp )Tên gọi Hạ Long đã biến hóa qua nhiều thời kỳ lịch sử vẻ vang, thời Bắc thuộc khu vực này được gọi là Lục Châu, Lục Hải. Các thời Lý, Trần, Lê vịnh mang những tên Hoa Phong, Hải Đông, An Bang, Vân Đồn, Ngọc Sơn hay Lục Thủy. Tên Hạ Long ( rồng đáp xuống ) mới Open trong 1 số ít thư tịch và những map hàng hải [ 17 ] của Pháp từ cuối thế kỷ XIX .

Trên tờ Tin tức Hải Phòng xuất bản bằng tiếng Pháp có bài viết về sự xuất hiện của sinh vật giống rồng trên khu vực là vịnh Hạ Long ngày nay với nhan đề Rồng xuất hiện trên vịnh Hạ Long, khi viên thiếu úy người Pháp Legderin, thuyền trưởng tàu Avalence cùng các thủy thủ bắt gặp một đôi rắn biển khổng lồ ba lần (vào các năm 1898, 1900 và 1902).[18] Có lẽ người châu Âu đã liên tưởng con vật này giống như con rồng châu Á, loài vật huyền thoại được tôn sùng trong văn hóa Việt Nam nói riêng và văn hóa các nước đồng văn châu Á nói chung. Bên cạnh những truyền thuyết của Việt Nam về Rồng Mẹ và Rồng Con đáp xuống khu vực vịnh đảo vùng Đông Bắc này, sự xuất hiện con vật lạ hiện hữu như rồng trong thực tại, có thể đã trở thành các lý do khiến vùng biển đảo Quảng Ninh được người Pháp gọi bằng cái tên vịnh Hạ Long từ đó và phổ biến đến ngày nay.[19][20][21]

Cảnh quan

Cảnh quan đá, nước và khung trời trên vịnh Hạ LongVùng di sản trên vịnh Hạ Long được quốc tế công nhận ( vùng lõi ) có diện tích quy hoạnh 434 km², như một hình tam giác với ba đỉnh là hòn đảo Đầu Gỗ ( phía Tây ), hồ Ba Hầm ( phía Nam ) và hòn đảo Cống Tây ( phía Đông ), gồm có 775 hòn đảo với nhiều hang động, bãi tắm. Vùng kế bên ( vùng đệm ), là di tích lịch sử danh thắng vương quốc đã được bộ Văn hóa tin tức Nước Ta xếp hạng từ năm 1962. Địa hình Hạ Long là hòn đảo, núi xen kẽ giữa những trũng biển, là vùng đất mặn có sú vẹt mọc và những hòn đảo đá vôi vách đứng tạo nên những vẻ đẹp tương phản, phối hợp hài hòa, sinh động những yếu tố : đá, nước và khung trời. [ 22 ] [ 23 ]

Biển và hòn đảo

Các hòn đảo ở vịnh Hạ Long có hai dạng là hòn đảo đá vôi và hòn đảo phiến thạch, tập trung chuyên sâu ở hai vùng chính là vùng phía Đông Nam vịnh Bái Tử Long và vùng phía Tây Nam vịnh Hạ Long. Theo thống kê của ban quản trị vịnh Hạ Long, trong tổng số 1.969 hòn đảo của vịnh Hạ Long có đến 1.921 hòn đảo đá [ 24 ] với nhiều hòn đảo có độ cao khoảng chừng 200 m. [ 4 ] Đây là hình ảnh cổ xưa nhất của địa hình có tuổi thiết kế địa chất từ 250 – 280 triệu năm về trước, là hiệu quả của quy trình hoạt động nâng lên, hạ xuống nhiều lần từ lục địa thành trũng biển. Quá trình carxtơ bào mòn, phong hóa gần như trọn vẹn tạo ra một vịnh Hạ Long độc nhất vô nhị, [ 24 ] với hàng ngàn hòn đảo đá nhiều hình thù, hình dáng khác nhau lô nhô trên mặt biển, trong một diện tích quy hoạnh không lớn của vùng vịnh .Vùng tập trung chuyên sâu những hòn đảo đá có cảnh sắc ngoạn mục và nhiều hang động đẹp là vùng TT Di sản Thiên nhiên vịnh Hạ Long, gồm có hầu hết vịnh Hạ Long ( vùng lõi ), một phần vịnh Bái Tử Long và vịnh Lan Hạ thuộc quần đảo Cát Bà ( vùng đệm ) .Các hòn đảo trên vịnh Hạ Long có những hình thù riêng, không giống bất kể hòn hòn đảo nào ven biển Nước Ta và không hòn đảo nào giống hòn đảo nào. Có chỗ hòn đảo quần tụ lại nhìn xa ngỡ chồng chất lên nhau, nhưng cũng có chỗ hòn đảo đứng dọc ngang xen kẽ nhau, tạo thành tuyến chạy dài hàng chục kilômét như một bức tường thành. Đó là một quốc tế sinh linh ẩn hiện trong những hình hài bằng đá đã được lịch sử một thời hóa. Đảo thì giống khuôn mặt ai đó đang hướng về đất liền ( hòn Đầu Người ) ; hòn đảo thì giống như một con rồng đang bay lượn trên mặt nước ( hòn Rồng ) ; hòn đảo thì lại giống như một ông lão đang ngồi câu cá ( hòn Lã Vọng ) ; phía xa là hai cánh buồm nâu đang rẽ sóng nước ra khơi ( hòn Cánh Buồm ) ; hòn đảo lại lúp xúp như mâm xôi cúng ( hòn Mâm Xôi ) ; rồi hai con gà đang âu yếm vờn nhau trên sóng nước ( hòn Trống Mái ) ; đứng giữa biển nước bát ngát một lư hương khổng lồ như một vật cúng tế trời đất ( hòn Lư Hương ) ; hòn đảo khác tựa như nhà sư đứng giữa mặt vịnh bát ngát chắp tay niệm Phật ( hòn Ông Sư ) ; hòn đảo lại có hình tròn trụ cao khoảng chừng 40 m trông như chiếc đũa phơi mình trước vạn vật thiên nhiên ( hòn Đũa ), mà nhìn từ hướng khác lại giống như vị quan triều đình áo xanh, mũ cánh chuồn, nên dân chài còn gọi là hòn Ông v.v.Bên cạnh những hòn đảo được đặt tên địa thế căn cứ vào hình dáng, là những hòn đảo đặt tên theo sự tích dân gian ( núi Bài Thơ, hang Trinh Nữ, hòn đảo Tuần Châu ), hoặc địa thế căn cứ vào những đặc sản nổi tiếng có trên hòn đảo hay vùng biển quanh hòn đảo ( hòn Ngọc Vừng, hòn Kiến Vàng, hòn đảo Khỉ v.v. ). Dưới đây là một vài hòn hòn đảo nổi tiếng :

Hòn Con Cóc

Hòn Con Cóc nằm cách cảng tàu du lịch Bãi Cháy khoảng 12 km về phía Đông Nam, trên Vùng vịnh Hạ Long. Đây là hòn núi đá rất đẹp có góc nghiêng và hình dáng như một con cóc ngồi xổm giữa biển nước, cao khoảng 9 m.[cần dẫn nguồn]

Hòn Đỉnh Hương (Lư Hương)

Hòn Đỉnh Hương nằm phía tây nam hang Đầu Gỗ, nằm ngay sát với hòn Chó Đá. Hiện nay hình ảnh Hòn Đỉnh Hương được in trên tờ tiền 200.000 vnđ .

Hòn Gà Chọi

Hòn Gà Chọi

Là một trong những hòn đảo nổi tiếng trên vịnh Hạ Long, hòn Gà Chọi (hay đôi khi gọi là Hòn Trống Mái) nằm gần hòn Đỉnh Hương ở phía Tây Nam của vịnh, cách cảng tàu du lịch Bãi Cháy khoảng 5 km. Đây là cụm gồm 2 đảo có hình thù giống như một đôi gà, một trống một mái, có chiều cao khoảng hơn 10m với chân thót lại ở tư thế rất chênh vênh. Là biểu tượng trên logo của vịnh Hạ Long, hòn Gà Chọi cũng là biểu tượng trong sách hướng dẫn du lịch Việt Nam[cần dẫn nguồn] nói chung.

Đảo Ngọc Vừng

Đảo Ngọc Vừng nằm cách cảng tàu du lịch khoảng chừng 34 km, thuộc huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, có đặc thù là một trong số ít hòn đảo đất trên vùng vịnh Hạ Long. Xung quanh hòn đảo có nhiều bãi biển đẹp, có núi Vạn Xuân cao 182 m và có di chỉ khảo cổ thuộc văn hoá Hạ Long rộng 45.000 m² .Đảo Ngọc Vừng rộng 12 km², có người ở, có bến cảng cổ Cống Yên thuộc mạng lưới hệ thống thương cảng cổ Vân Ðồn từ thế kỷ XI, và có di tích lịch sử thành cổ nhà Mạc, thành nhà Nguyễn. Phía đông của hòn đảo có bãi cát dài tới hàng kilômét với cát trắng trải ra tới tận bến tàu .

Khu vực này tương truyền trước kia có nhiều ngọc trai, đêm đêm phát sáng cả một vùng trời biển, nên có một số đảo mang tên đảo Ngọc như đảo Ngọc Vừng (ngọc phát sáng), hay Minh Châu (ngọc châu, ngọc sáng).[cần dẫn nguồn] Trước kia cư dân trên đảo sống bằng nghề đánh bắt hải sản và khai thác ngọc trai. Ngày nay cư dân ở đây vẫn còn mò trai lấy ngọc, đồng thời nghề nuôi trai lấy ngọc cũng đang phát triển mạnh.

Đảo Ti Tốp

Đảo Ti Tốp, thời Pháp thuộc mang tên hòn Cát Nàng, nằm trên khu vực vịnh Hạ Long cách Bãi Cháy chừng 14 km về phía Đông. Đảo được đặt tên Ti Tốp từ khi quản trị Hồ Chí Minh đến thăm vịnh Hạ Long cùng với nhà du hành thiên hà người Nga Gherman Titov, vào năm 1962. [ 25 ]

Đảo Ti Tốp có bờ dốc đứng và bãi cát trắng phẳng hình vầng trăng nằm dưới chân. Các tour du lịch thường ghé tàu vào đảo để du khách lên bờ leo núi ngắm toàn cảnh vùng vịnh, tắm biển, chèo thuyền kay-ắc, kéo phao và kéo dù.[cần dẫn nguồn]

Đảo Tuần Châu

Nằm cách cảng tàu du lịch Bãi Cháy khoảng chừng 4 km về phía Tây Nam trên vùng vịnh Hạ Long, hòn đảo Tuần Châu là một hòn đảo đất rộng khoảng chừng 3 km², gần bờ, có làng mạc và dân cư thưa thớt. Trước kia trên hòn đảo những nhà khoa học đã tìm được nhiều di chỉ khảo cổ thuộc nền văn hóa truyền thống Hạ Long. Từ năm 2001, một con đường lớn đã được thiết kế xây dựng nối hòn đảo với đất liền. Một tổng hợp dịch vụ đi dạo, vui chơi, quần thể khách sạn, nhà hàng quán ăn và bãi tắm sang chảnh được thiết kế xây dựng, đưa vào Giao hàng góp thêm phần làm đổi khác bộ mặt của Hạ Long từ năm du lịch 2003 tới nay. [ 25 ]

Các hang động nổi tiếng

Không chỉ những biến hóa của những hòn đảo đá màu xanh đen trên mặt nước biếc vùng vịnh mê hoặc hành khách, trên những chiếc thuyền dơi màu nâu đỏ xuất phát từ bến tàu Hạ Long mở màn hành trình dài ngoạn cảnh, những mày mò lại liên tục khi hành khách lên hòn đảo, thăm thú những hang động chứa đựng nhiều chứng tích lịch sử dân tộc. Những hang động tại Hạ Long, theo những nhà thám hiểm địa chất người Pháp, khi nghiên cứu và điều tra về vịnh Hạ Long đầu thế kỷ XX, khẳng định chắc chắn rằng hầu hết trong số chúng đều được thiết kế trong thế Pleistocen lê dài từ 2 triệu đến 11 ngàn năm trước, nằm trong 3 nhóm hang ngầm cổ, hang nền carxtơ và những miệng ếch biển .

Hang Sửng Sốt

Thạch nhũ trong hang Sửng Sốt

Hang Sửng Sốt, hay động Sửng Sốt nằm trên đảo Bồ Hòn ở trung tâm vịnh Hạ Long, được người Pháp đặt tên “Grotte des surprises” (động của những kỳ quan). Ðây là một hang động rộng và đẹp vào bậc nhất của vịnh Hạ Long.[26] Nằm ở vùng trung tâm du lịch của vịnh với hệ thống trong tuyến du lịch bao gồm bãi tắm Ti Tốp – hang Bồ Nâu – động Mê Cung – hang Luồn – hang Sửng Sốt.

Vị trí và diện tích quy hoạnh :Hang Sửng Sốt là một hang dạng ống, nằm ở độ cao 25 m so với mực nước biển hiện tại. Diện tích khoảng chừng 10.000 m², chiều dài hơn 200 m, chỗ rộng nhất 80 m, khoảng cách lớn nhất từ nền tới trần hang giao động 20 m. Hang được chia thành 2 ngăn chính .Quá trình phát hiện và quản trị :

  • Do có cửa hang mở rộng, hang Sửng Sốt được phát hiện khá sớm trên vịnh Hạ Long (cuối thế kỷ thứ XIX). Tên của hang mãi đến năm 1946 mới được xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng do một số đoàn thám hiểm đã đến đây.
  • Năm 1999, Ban Quản lý vịnh Hạ Long đã đầu tư tôn tạo Hang Sửng Sốt. Hệ thống đường đi, ánh sáng để du khách có thể quan sát và cảm nhận được vẻ đẹp của những khối nhũ, măng đá trong lòng hang.Ánh sáng được thiết kế phù hợp với kiến trúc hang đồng thời hài hoà với ánh sáng tự nhiên từ phía cửa hang.
  • Hiện nay Hang Sửng Sốt thuộc sự quản lý của Trung tâm bảo tồn Công viên hang động (BQL vịnh Hạ Long).

Ðường lên hang Sửng Sốt quanh co uốn lượn dưới những tán lá rừng, với những bậc đá ghép cheo leo, khúc khuỷu. Ðộng được chia làm hai ngăn chính, hàng loạt ngăn thứ nhất như một nhà hát lớn rộng thênh thang với trần hang được phủ bằng nhũ đá, những tượng đá, voi đá, hải cẩu, mâm xôi, hoa lá, mở ra một quốc tế của cổ tích. Ngăn 2 cách biệt với ngăn 1 qua một lối đi hẹp. Bước vào lòng ngăn này, động mở ra một khung cảnh mới khác lạ trọn vẹn với lòng ngăn rộng hoàn toàn có thể chứa được hàng ngàn người. Trong lòng ngăn 2 của hang Sửng Sốt có những hình tượng được gắn với thần thoại cổ xưa Thánh Gióng : cạnh lối ra vào là khối đá hình chú ngựa, thanh gươm dài và trong lòng hang có những ao hồ nhỏ như vết chân ngựa Gióng .

Động Thiên Cung

Cách thành phố Hạ Long khoảng 8 km và cách bến tàu du lịch 4 km là đảo Vạn Cảnh, còn gọi là đảo Canh Độc có tọa độ 107°00’54” và 20°54’78”. Trong sách Đại Nam nhất thống chí có ghi: hòn Canh Độc lưng chừng đảo có động rộng rãi chứa được vài ngàn người, gần đó có hòn Cặp Gà, Hòn Mèo, Hòn La…. Ngày nay, qua khảo cứu, đảo Vạn Cảnh có đỉnh cao 189m, hình dáng như một chiếc ngai ôm hai hang động là hang Đầu Gỗ nằm chênh vênh trên cao và động Thiên Cung ở cách mép nước không xa. Hang Đầu Gỗ và động Thiên Cung cách nhau chừng 100m, được thông nhau bằng những lối đi quanh co, uốn lượn dưới tán lá rừng.

Động Thiên Cung nằm ở lưng chừng hòn đảo Canh Độc, ở độ cao 25 m so với mực nước biển. Du khách vừa bước vào cửa động Thiên Cung, lòng động bất thần mở ra khoảng trống có tiết diện hình tứ giác với chiều dài hơn 130 mét, với những măng đá như một đền đài mỹ lệ. Vách động cao và thẳng đứng được phủ bọc bởi những nhũ đá và trên mỗi vách động ấy vạn vật thiên nhiên đã khảm nhiều hình thù kỳ lạ, mê hoặc người xem. Đó là 4 cột trụ to lớn giữa động mà từ chân cột tới đỉnh đều được chạm nổi nhiều hình thù kỳ lạ như chim cá, cảnh hoạt động và sinh hoạt của con người, hoa lá cành ; là những thạch nhũ mang hình tượng Nam Tào, Bắc Đẩu, tiên nữ múa hát ; là trần hang với những điêu khắc người, chim, hoa, muông thú đang dự tiệc, trọn vẹn do bàn tay nhào nặn của tạo hóa tác thành qua hàng vạn năm. Cửa động nhỏ hẹp được giấu kín trong lòng núi nhưng càng đi vào bên trong, lòng động càng mở lớn và rộng, dẫn dắt người xem đi từ giật mình này đến giật mình khác .

Hang Đầu Gỗ

Từ cửa Suốt nhìn vào hòn Canh độc, người ta thấy đầu của hòn núi này nhô ra trông giống như đầu một cây gỗ nổi lập lờ trên mặt nước. Hai bên ” đầu gỗ ” có hai hốc lõm vào, trông tựa như ” mắt gỗ ” mà thợ sơn tràng thường khoét vào đầu gỗ để kéo – lôi khi khai thác. Những dân cư vạn chài của vùng sông nước dã địa thế căn cứ vào hình dáng đó mà đặt tên cho cái hang mà họ thường lưu lại tại hòn đảo này trong những ngày nghỉ ngơi, tránh mùa dông bão. Tên hòn đảo Đầu gỗ ; hang Đầu gỗ phải chăng đã được hình thành như vậy. Người Pháp khi lập map khu vực này, y cứ theo lời kể của dân cư sông nước mà ghi tên thành hang ” daugo “, cũng như tên ” hòn hòn đảo của những búi gai ” thành ” hongai ” để rồi thành Hồng Gai .Có lẽ vì quá yêu lịch sử vẻ vang chiến công của thời Trần mà người ta cố ghép tên hang ” Đầu gỗ “, ” Giấu gỗ ” cho trận chiến Bạch Đằng năm 1288, gắn với tên tuổi của vị anh hùng Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư .

Trong sách Đại Nam nhất thống chí có ghi: hòn Canh Độc lưng chừng đảo có động rộng rãi chứa được vài ngàn người, gần đó có hòn Cặp Gà, Hòn Mèo, Hòn La…. Động nói ở đây chính là hang “Đầu gỗ”; Động Thiên cung chỉ mới được phát hiện vào những năm tám mươi của thế kỉ trước.

Đi hết động Thiên Cung cũng là lúc du khách bước chân sang hang Đầu Gỗ, còn gọi là hang Giấu Gỗ, một hang động với những nhũ đá tráng lệ. Tên gọi Hang Đầu Gỗ (tập trung gỗ) có từ sau khi tướng Trần Hưng Đạo chỉ huy ba quân giấu các cọc gỗ lim tại đây, trước khi đem đóng xuống lòng sông Bạch Đằng để bày thế trận cùng thủy quân đánh úp, đốt cháy đoàn thuyền tải lương thực của giặc Nguyên Mông vào mùa xuân năm 1288. Hiện các nhà khảo cổ còn tìm thấy rất nhiều khúc gỗ và mẩu gỗ vụn còn sót lại trong động. Nếu động Thiên Cung hoành tráng khoẻ khoắn, hiện đại thì hang Ðầu Gỗ trầm mặc uy nghi nhưng cũng rất đồ sộ. Cuốn Merveilles du Monde (kỳ quan thế giới) của Pháp xuất bản năm 1938 chuyên về du lịch giới thiệu về các danh thắng nổi tiếng thế giới đã mệnh danh hang Ðầu Gỗ là “Grotte des merveilles” (động của các kỳ quan).[26]

Cửa hang Đầu Gỗ ở lưng chừng vách núi và trong lòng hang được chia thành 3 ngăn chính. Ngăn phía ngoài hình vòm cuốn tràn ánh sáng tự nhiên, với trần hang như một bức tranh khổng lồ vẽ cảnh sắc vạn vật thiên nhiên hoang sơ với những đàn voi, những chú hươu sao, sư tử trong những tư thế sinh động. Phía dưới là rừng măng đá, nhũ đá nhiều màu với nhiều hình thù tùy theo trí tưởng tượng của từng người. Chính giữa lòng hang là một cột trụ đá khổng lồ hàng chục người ôm, từ phía dưới chân cột lên trên là những hình mây bay, long phi phượng vũ, hoa lá, dây leo. Qua ngăn thứ nhất, vào ngăn thứ 2 bằng một khe cửa hẹp lòng hang mở ra với ánh sáng chiếu vào mờ ảo, những bức tranh đá trở nên lộng lẫy hơn và những chùm hoa đá lúc ẩn lúc hiện. Tận cùng hang là một chiếc giếng nước ngọt và những hình tượng bằng đá như đang diễn đạt một trận hỗn chiến kỳ lạ .Năm 1917, hang Đầu Gỗ được vua Khải Định lên thăm và cho khắc một tấm văn bia với nội dung ca tụng cảnh đẹp của non nước Hạ Long nói chung và hang Ðầu Gỗ nói riêng. [ 26 ] Hiện nay, tấm bia đá vẫn còn ở phía bên phải cửa động tuy chữ đã bị mài mòn .

Một số hang động khác

Ngoài hai hang động trên, hành khách còn thăm quan hàng chục hang động đẹp và điệu đàng khác như hang Bồ Nâu có cửa uốn vòng cung với nhũ đá buông xuống mềm mịn và mượt mà như cành liễu ; hang Hanh cách thành phố Cẩm Phả 9 km về phía tây, là một hang động đẹp và dài nhất so với những hang động hiện có trên vịnh Hạ Long, [ 26 ] với chiều dài 1.300 m chạy xuyên thấu dãy núi đá Quang Hanh ra tới biển ; hang Trinh Nữ với tảng đá hình cô gái đứng xõa mái tóc dài hướng ra biển, và đối lập với nó là hang Trống ( hay hang Con Trai ) với bức tượng chàng trai hóa đá quay mặt hướng về phía hang Trinh Nữ ; rồi hang Tiên Long, Ba Hang, hang Luồn, động Tiên Ông, động Tam Cung, động Lâu đài, Ba Hầm v.v. Báo cáo của ban quản trị vịnh Hạ Long cho biết lúc bấy giờ vẫn chưa thể thống kê hết được tổng thể hang động trên 1.969 hòn đảo. [ 24 ] Một góc vịnh Hạ long với hình tượng Hòn Gà Chọi ( ngoài cùng bên trái )

Địa chất địa mạo

Giá trị lịch sử địa chất của vịnh Hạ Long được đánh giá qua 2 yếu tố: lịch sử kiến tạođịa chất địa mạo (carxtơ):

Lịch sử kiến thiết

Vịnh Hạ Long và những vùng lân cận là một phần của lãnh địa phối hợp ( composite terrane ) Việt-Trung, trải qua những quy trình tiến hoá tách trôi, va chạm và biến cải trong Tiền Cambri – Phanerozoi. Móng Tiền Cambri và Paleozoi hạ hầu hết bị bao trùm, chỉ lộ ra vài nơi quanh vịnh Bắc Bộ, nhưng những thành tạo từ Ordovic đến nay lộ ra khá vừa đủ trên những vùng này .Lịch sử địa chất địa mạo của vịnh Hạ Long trải qua tối thiểu 500 triệu năm với những thực trạng cổ địa lý rất khác nhau, với nhiều lần tạo sơn – biển thoái và sụt chìm – biển tiến. Vịnh Hạ Long từng là khu vực biển sâu vào những kỷ Ordovic – Silua ( khoảng chừng 500 – 410 triệu nẳm trước ) ; khu vực biển nông vào những kỷ Cacbon – Pecmi ( khoảng chừng 340 – 250 triệu năm trước ) ; biển ven bờ vào cuối kỷ Paleogen đầu kỷ Neogen ( khoảng chừng 26-20 triệu năm trước ) và trải qua một số ít lần biển lấn trong kỷ Nhân sinh ( khoảng chừng 2 triệu năm trước ? ). Vào kỉ Trias ( 240 – 195 triệu năm trước ) khu vực vịnh Hạ Long là những đầm lầy khí ẩm với những cánh rừng tuế, dương xỉ khổng lồ tích tụ nhiều thế hệ. [ 1 ]

Địa chất địa mạo

Kiến tạo đá vôi kiểu Phong Tùng, một trong hai kiểu địa hình carxtơ đặc trưng trên vịnh Hạ LongVịnh Hạ Long có quy trình tiến hóa caxtơ rất đầy đủ trải qua trên 20 triệu năm nhờ sự kết hợp đồng thời giữa những yếu tố như tầng đá vôi dày, khí hậu nóng ẩm và quy trình nâng xây đắp lừ đừ trên tổng thể và toàn diện [ 1 ], với nhiều dạng địa hình caxtơ kiểu Phong Tùng ( fengcong ) gồm một cụm đá vôi thường có hình chóp nằm kề nhau có đỉnh điểm xấp xỉ 100 m, cao nhất khoảng chừng 200 m ; hoặc kiểu Phong Linh ( fenglin ) đặc trưng bởi những đỉnh tách rời nhau tạo thành những tháp có vách dốc đứng, hầu hết những tháp có độ cao từ 50-100 m. Tỉ lệ giữa chiều cao và rộng khoảng chừng 6 lần .Cánh đồng caxtơ của Hạ Long là lòng chảo rộng tăng trưởng trong những vùng carxtơ có mặt phẳng tương đối phẳng phiu, tiếp tục ngập nước, được tạo thành theo những phương pháp : hoặc nhờ kiến thiết tương quan những hố sụt địa hào ; hoặc nhờ sụt trần của những thung lũng sông ngầm, hang động ngầm ; hoặc cũng hoàn toàn có thể nhờ sống sót những tầng đá không hòa tan bị xói mòn can đảm và mạnh mẽ nằm giữa vùng địa hình caxtơ cao hơn vây quanh mà thành. [ 1 ]Vịnh Hạ Long còn gồm có địa hình caxtơ ngầm là mạng lưới hệ thống những hang động phong phú trên vịnh, được chia làm 3 nhóm chính : [ 1 ] nhóm 1 là di tích lịch sử những hang ngầm cổ, tiêu biểu vượt trội là hang Sửng Sốt, động Tam Cung, động Lâu đài, động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, Thiên Long, v.v. Nhóm 2 là những hang nền caxtơ tiêu biểu vượt trội là Trinh Nữ, Bồ Nâu, Tiên Ông, Hang Trống. Nhóm 3 là mạng lưới hệ thống những miệng ếch biển mà tiêu biểu vượt trội như 3 hang thông nhau ở cụm hồ Ba Hầm, hang Luồn, Ba Hang .Caxtơ vịnh Hạ Long có ý nghĩa toàn thế giới và có đặc thù nền tảng cho khoa học địa mạo. Môi trường địa chất vịnh Hạ Long còn là nền tảng phát sinh những giá trị khác như đa dạng sinh học, văn hóa truyền thống khảo cổ và những giá trị nhân văn khác. [ 1 ]

Đa dạng sinh học

Vịnh Hạ Long là nơi tập trung chuyên sâu đa dạng sinh học với 2 hệ sinh thái nổi bật là ” hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới ” và ” hệ sinh thái biển và ven bờ “. Trong mỗi hệ lớn nói trên lại có nhiều dạng sinh thái xanh. [ 2 ]

Hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới

Hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới ở vịnh Hạ Long rất đặc trưng, phong phú với tổng số loài thực vật sống trên các đảo khoảng trên 1.000 loài. Một số quần xã các loài thực vật khác nhau bao gồm các loài ngập mặn, các loài thực vật ở bờ cát ven đảo, các loài mọc trên sườn núi và vách đá, trên đỉnh núi hoặc mọc ở của hang hay khe đá. Các nhà nghiên cứu của Hiệp hội Bảo tồn thiên nhiên thế giới đã phát hiện 7 loài thực vật đặc hữu của vịnh Hạ Long. Những loài này chỉ thích nghi sống ở các đảo đá vôi vịnh Hạ Long mà không nơi nào trên thế giới có được, đó là: thiên tuế Hạ Long, khổ cử đại tím (Chirieta halongensis), cọ Hạ Long (Livisona halongensis),[27] khổ cử đại nhung (Chirieta hiepii), móng tai Hạ Long, ngũ gia bì Hạ Long, hài vệ nữ hoa vàng.[2][28][29] Một số tài liệu khác[30] mở rộng danh sách thực vật đặc hữu của Hạ Long lên 14 loại, bao gồm cả những loại đã được người Pháp khám phá và đặt tên gắn với địa danh từ trước như sung Hạ Long, nhài Hạ Long, sóng bè Hạ Long, giềng Hạ Long, phất dụ núi, phong lan Hạ Long v.v. Danh sách những loài thực vật đặc hữu khác tại vịnh Hạ Long rất có thể còn được bổ sung nhiều hơn, do chưa có một công trình nghiên cứu nào thực sự đầy đủ, toàn diện về thực vật trên tất cả các đảo trong khu vực vịnh và vùng lân cận. Chẳng hạn loài trúc mọc ngược mà mấy năm gần đây các nhà khoa học mới phát hiện ra trên một số đảo đá của vịnh Hạ Long, một giống trúc có cành chĩa xuống đất, khác các giống trúc thông thường chĩa cành lên trời.[2]

Theo thống kê, hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới ở vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long có 477 loài mộc lan, 12 loài dương xỉ và 20 loài thực vật ngập mặn; đối với động vật người ta cũng thống kê được 4 loài lưỡng cư, 10 loài bò sát, 40 loài chim và 14 loài thú. Ở vùng này còn có loại khỉ thân nhỏ, hiện được nuôi theo phương pháp đặc biệt tại đảo Khỉ.

Hệ sinh thái biển và ven bờ

Đảo với vách núi đá vôi dựng đứng và thảm thực vật xanh tiêu biểu vượt trội cho hệ sinh thái biển và ven bờ của vịnh Hạ Long .Hệ sinh thái biển và ven bờ của vịnh Hạ Long gồm có trong đó ” hệ sinh thái đất ướt ” và ” hệ sinh thái biển ” [ 2 ] với những điểm đặc trưng :

Hệ sinh thái đất ngập nước:

  • Sinh thái vùng triều và vùng ngập mặn trên vịnh: bao gồm 20 loài thực vật ngập mặn; là nơi sống cho 169 loài giun nhiều tơ, 91 loài rong biển, 200 loài chim, 10 loài bò sát và 6 loài khác.
  • Dạng sinh thái đáy cứng, rạn san hô: tập trung ở Hang Trai, Cống Đỏ, Vạn Giò, có 232 loài san hô đã được tìm thấy. Rặng sinh thái đáy cứng, san hô là nơi sinh cư của 81 loài chân bụng, 130 loài hai mảnh vỏ, 55 loài giun nhiều tơ, 57 loài cua.
  • Dạng sinh thái hang động và tùng, áng: dạng sinh thái này tại vịnh Hạ Long rất tiêu biểu và hiếm nơi có được. Đặc biệt khu vực Tùng Ngón là nơi cư trú của 65 loài san hô, 40 loài động vật đáy, 18 loài rong biển. Tại đây cũng có 4 loài sinh vật quý hiếm được ghi trong sách đỏ Việt Nam.
  • Dạng sinh thái đáy mềm: đây là dạng sinh thái của quần xã cỏ biển với 5 loài, là nơi sống của 140 loài rong biển, 3 loài giun nhiều tơ, 29 loài nhuyễn thể, 9 loài giáp xác.
  • Dạng sinh thái bãi triều không có rừng ngập mặn: sinh vật sống trên vùng triều đặc trưng là động vật nhuyễn thể hai mảnh vỏ và giun biển có giá trị dinh dưỡng cao như sá sùng, hải sâm, sò, ngao v.v[2]

Hệ sinh thái biển:

  • Thực vật phù du: ở vịnh Hạ Long có 185 loài.
  • Động vật phù du: vùng Hạ Long-Cát Bà có 140 loài động vật phù du sinh sống.
  • Động vật đáy: thống kê sơ bộ, vùng Hạ Long có đến 500 loài động vật đáy, trong đó có 300 loài động vật nhuyễn thể, 200 loài giun nhiều tơ, 13 loài da gai.
  • Động vật tự du: đã xác định được 326 loài động vật tự du, phân bố trong vịnh Hạ Long.[2]

Đến nay sơ bộ nhìn nhận hệ thực vật trong vùng vịnh Hạ Long có khoảng chừng 347 loài, thực vật có mạch thuộc 232 chi và 95 họ. Trong tổng số 347 loài thực vật đã biết, có 16 loài đang nằm trong danh sách đỏ của Nước Ta đã nguy cấp và sắp nguy cấp. Trong những loài thực vật quý và hiếm, có 95 loài thuộc cây làm thuốc, 37 loài cây làm cảnh, 13 loài cây ăn quả và 10 nhóm có năng lực sử dụng khác nhau. [ 29 ]Các hòn đảo tại vịnh Hạ Long có những loài động vật hoang dã thân mềm phong phú, đặc biệt quan trọng là những loài cư trú trong hốc đá, và có tới 60 loài động vật hoang dã đặc hữu. [ 4 ] Hải sản Hạ Long được khai thác và nuôi trồng gồm có bào ngư, hải sâm, sá sùng, tôm, cá, mực ( mực ống, mực nang, mực thước ), bạch tuộc, sò huyết, trai và điệp nuôi lấy ngọc. [ 13 ] Tài liệu của Phân viện Hải dương học Hải Phòng Đất Cảng cho thấy trong 1.151 loài động vật hoang dã tại Hạ Long thì đã có tới gần 500 loài cá, 57 loài cua. [ 24 ]

Di chỉ khảo cổ và chứng tích lịch sử dân tộc

Di chỉ khảo cổ

Năm 1937, ông Vũ Xuân Tảo, một công nhân lò nấu thủy tinh, trong lúc đào cát để làm nguyên vật liệu sản xuất thủy tinh đã vô tình phát hiện được một chiếc rìu đá trên hòn đảo Ngọc Vừng. Phát hiện này đã gây rối loạn những nhà khảo cổ học Pháp thời ấy, trong bước đầu xác lập Hạ Long không chỉ là kỳ quan vạn vật thiên nhiên mà còn là cái nôi của người tiền sử. Những nghiên cứu và điều tra từ phía những nhà khảo cổ học Andecxen người Thụy Điển và chị em nhà Colani người Pháp sau đó đã cho thấy những công cụ đá, đồ đựng bằng gốm, đồ trang sức đẹp bằng đá và xương được phát hiện, tích lũy ở Hạ Long đều thuộc thời đại hậu kỳ đá mới. [ 6 ] Những di chỉ khảo cổ tại vịnh Hạ Long bắt đầu được những nhà khoa học Pháp xếp vào khái niệm văn hóa truyền thống Danhdola, [ 31 ] trong đó Danhdola là tên hòn đảo Ngọc Vừng do người Pháp đặt .Khi miền Bắc Nước Ta được giải phóng, những nhà khoa học Nước Ta và những chuyên viên khảo cổ học Liên Xô đã thực thi nhiều cuộc thám sát tìm hiểu trên diện rộng, quy mô lớn trong khu vực vịnh Hạ Long và vùng lân cận. Những cuộc khảo sát năm 1960 đã phát hiện tại di chỉ Tấn Mài trên vùng vịnh những mảnh ghè của người vượn và tiếp đó là khai thác được những mũi tên đồng từ thời Hùng Vương. Những hiệu quả điều tra và nghiên cứu đó đã được cho phép chứng minh và khẳng định về một nền văn hóa truyền thống Hạ Long cách nay khoảng chừng từ 3.500 – 5.000 năm. [ 6 ]Từ 1960 đến nay, sự thám sát và nghiên cứu và điều tra rộng mở về khảo cổ học, văn hóa truyền thống học tại trên 40 khu vực, [ 32 ] gồm có trong đó Đồng Mang, Xích Thổ, Cột 8, Cái Dăm ( thành phố Hạ Long ) Soi Nhụ, Thoi Giếng ( Móng Cái ), Hà Giắt ( Vân Đồn ), hòn Hai Cô Tiên v.v. đã đưa đến Kết luận quan trọng chứng tỏ cho sự sống sót của người tiền sử trên vùng vịnh Hạ Long lùi xa hơn nữa. Không chỉ có một văn hóa truyền thống Hạ Long từ khoảng chừng 3-5 thiên niên kỷ trước, còn có nền văn hóa truyền thống Soi Nhụ cách thời nay trong khoảng chừng 18.000 – 7.000 năm trước Công Nguyên, phân bổ rộng trong khu vực vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long với những di chỉ tiêu biểu vượt trội tại Mê Cung, Tiên Ông, Thiên Long. Các di vật còn lại hầu hết là loại sản phẩm đã được sử dụng làm thức ăn như ốc núi ( cyclophorus ) và ốc suối ( melania ), 1 số ít hóa thạch của nhuyễn thể nước ngọt và một số ít công cụ lao động thô sơ tích tụ cấu trúc thành tầng văn hóa truyền thống. [ 5 ] Các nhà khoa học nhận thấy, phương pháp sống hầu hết của dân cư Soi Nhụ là bắt sò ốc, hái lượm, đào củ, đào rễ cây, biết bắt cá nhưng chưa có nghề đánh cá. So sánh với những dân cư văn hóa truyền thống Hòa Bình, văn hóa truyền thống Bắc Sơn đương thời thì dân cư Soi Nhụ sống gần biển hơn nên chịu sự chi phối từ biển nhiều hơn, trực tiếp hơn .Bên cạnh nền văn hóa truyền thống Soi Nhụ không hề không nói đến Văn hóa Cái Bèo, cách ngày này 7000 – 5000 năm trước Công Nguyên, được coi như tiến trình gạch nối giữa văn hóa truyền thống Soi Nhụ trước đó và văn hóa truyền thống Hạ Long về sau. Di chỉ khảo cổ Cái Bèo tập trung chuyên sâu hầu hết thuộc hòn đảo Cát Bà ( Hải Phòng Đất Cảng ) và Giáp Khẩu, Hà Gián thuộc vịnh Hạ Long. Văn hóa Cái Bèo là một trong những vật chứng chắc như đinh về sự đương đầu với biển khơi từ rất sớm của người Việt cổ, là điểm quy tụ của nhiều yếu tố, sắc thái độc lạ vào một dòng văn hóa truyền thống đá cuội truyền thống lịch sử rất truyền kiếp trong khu vực Nước Ta và Khu vực Đông Nam Á. Phương thức cư trú và sinh sống của người cổ đại Cái Bèo ngoài săn bắt hái lượm đã có thêm nghề khai thác sản vật từ biển. [ 5 ]Tiếp nối không gián đoạn trong suốt tiến trình sơ sử, ba nền văn hóa truyền thống mang tên Soi Nhụ-Cái Bèo-Hạ Long trên khu vực vịnh Hạ Long tiềm ẩn những giá trị nhất định, cho thấy vịnh Hạ Long và khu vực lân cận một thời đã từng là một cái nôi văn hóa truyền thống của trái đất. [ 32 ] Những đặc thù của nền văn hóa truyền thống này chưa được giải thuật tổng lực, và những tác dụng thám sát khảo cổ học trong những năm gần đây vẫn liên tục hé lộ những giật mình mới mà một trong số đó là sự phát hiện di chỉ Đông Trong vào năm 2006. Trong một hang động tại Đông Trong, những nhà khảo cổ học phát hiện được di cốt người tiền sử, rìu đá, mảnh nồi gốm, trầm tích nhuyễn thể được sử dụng làm thức ăn và hàng trăm hạt chuỗi làm từ vỏ ốc, là một trong ba khu vực trên vùng vịnh Hạ Long tìm thấy di cốt người tiền sử sau Soi Nhụ và hòn Hai Cô Tiên. [ 32 ] [ 33 ]

Chứng tích lịch sử dân tộc, văn hóa truyền thống và phong tục

Kinh doanh trên thuyền của dân vạn chài tại vịnh Hạ Long lúc bấy giờ

Vịnh Hạ Long là nơi gắn liền với những trang sử của quân dân Việt Nam trong suốt thời kỳ dựng nước và giữ nước với những địa danh như Vân Đồn, nơi có hải cảng cổ tại miền Bắc Việt Nam vào thế kỷ XII. Sách Đại Việt sử ký toàn thư cho biết sự hình thành thương cảng Vân Đồn: “Kỷ Tỵ, (Đại Định) năm thứ 10 (1149). Mùa xuân, tháng hai, thuyền buôn ba nước Trảo Oa, Lộ Lạc, Xiêm La vào cảng Hải Đông (vịnh Hạ Long) xin cư trú buôn bán, bèn cho lập trang ở hải đảo, gọi là Vân Đồn, để mua bán hàng hóa quý, dâng tiến sản vật địa phương”.[6] Thương cảng Vân Đồn với đặc điểm là có nhiều đảo đất, đảo đá ngang dọc, chia cắt biển thành nhiều vũng, luồng lạch sâu và kín gió, giúp cho thuyền bè neo đậu an toàn, không bị gió bão uy hiếp, đã khiến khu vực này trở nên sầm uất trong thông thương với khu vực và nhiều nơi trên thế giới.

Bên cạnh thương cảng Vân Đồn, tại vùng vịnh Hạ Long còn có Núi Bài Thơ lịch sử dân tộc, nơi lưu lại bài thơ chữ Hán của Lê Thánh Tông nhà vua khắc trên đá từ năm 1468, nhân chuyến tuần du vùng biển phía Đông ; và bút tích của chúa Trịnh Cương năm 1729. Bãi Cháy phía bờ Tây của vịnh, tương truyền gắn với sự tích những con thuyền chở lương thực của quân Nguyên-Mông bị quân dân nhà Trần do Trần Khánh Dư chỉ huy đốt cháy, dạt vào làm cháy cả cánh rừng trong khu vực. Trên vịnh còn có hang Đầu Gỗ, nơi còn vết tích hiện vật là những cây cọc gỗ được Trần Hưng Đạo cho đem giấu trước khi đóng xuống lòng sông Bạch Đằng, và cách vịnh không xa là cửa Sông Bạch Đằng, chứng tích của hai trận thủy chiến trong lịch sử vẻ vang chống ngoại xâm phương Bắc .Hàng trăm hòn đảo, hang động, nhũ đá trong vịnh Hạ Long được đặt tên theo những lịch sử một thời, truyền thuyết thần thoại, hoặc theo trí tưởng tượng dân gian phong phú và đa dạng của cộng đồng cư dân nơi đây .Về phong tục và văn hóa truyền thống, ngư dân làng chài Cửa Vạn trên vùng vịnh Hạ Long lúc bấy giờ còn lưu giữ những câu hát giao duyên cổ xưa, đó là lối hát đúm, hò biển và hát đám cưới. Trong đó, theo cụ Nguyễn Văn Cải, ngư dân cao tuổi của làng chài Cửa Vạn, hát đám cưới của Hạ Long không kém gì lối hát của người quan họ Kinh Bắc, và đám cưới của dân cư vạn chài cũng khá đặc biệt quan trọng vì theo phong tục chỉ được tổ chức triển khai trong những ngày rằm. [ 6 ] Đây là lúc trên vịnh có trăng sáng, cá ăn tản, người dân chài không đi đánh cá .

Các tiềm năng của vịnh Hạ Long

Tiềm năng du lịch, nghiên cứu và điều tra

Với những giá trị ngoại hạng về cảnh sắc và địa chất, địa mạo, lại là TT của khu vực có nhiều yếu tố đồng dạng gồm có vịnh Bái Tử Long phía Đông Bắc, quần đảo Cát Bà với vịnh Cát Bà và vịnh Lan Hạ phía Tây Nam, vịnh Hạ Long quy tụ những điều kiện kèm theo thuận tiện để tăng trưởng ngành kinh tế tài chính du lịch với mô hình phong phú. Đến vịnh Hạ Long, hành khách hoàn toàn có thể tham gia những hoạt động giải trí điều tra và nghiên cứu khoa học, du lịch thăm quan ngắm cảnh, tắm biển, bơi thuyền, thả dù, lặn mày mò rặng sinh vật biển, câu cá vui chơi. Hiện nay, khách đến vịnh Hạ Long đa phần du lịch thăm quan ngắm cảnh, tắm biển và bơi thuyền. Các mô hình du lịch du thuyền tại vịnh Hạ Long gồm có du lịch thăm quan vịnh ban ngày, đi tour buổi chiều ngắm hoàng hôn trên vịnh, du thuyền đêm để ngắm cảnh vịnh về đêm phối hợp với câu cá mực, thậm chí còn hoàn toàn có thể tự chèo thuyền để mày mò vịnh. [ 34 ] Trong những năm tới, ngành du lịch sẽ mở thêm nhiều tuyến điểm thăm quan và tăng thêm nhiều mô hình du lịch khác. Hiện nay, Quảng Ninh là một trong những điểm du lịch lớn nhất cả nước. [ 7 ]Quá trình đô thị hóa thành phố Hạ Long đang diễn ra can đảm và mạnh mẽ về mọi mặt là một tiền đề vững chãi để tăng trưởng du lịch. Hiện thành phố Hạ Long có khoảng chừng 300 khách sạn từ 1 sao đến 5 sao với 4500 phòng nghỉ và nhiều khách sạn mini cơ bản phân phối được nhu yếu của khách du lịch. Sự tăng trưởng về số lượng khách ở Hạ Long được nhìn nhận là nhanh nhất ở Nước Ta trong những năm gần đây. [ 7 ] Năm 1996, vịnh Hạ Long đón 236 lượt khách, thì năm 2003 vịnh Hạ Long đón tới 1.306.919 lượt khách. Năm 2005, lượng khách đến vùng vịnh ước đạt 1,5 đến 1,8 triệu, và đến năm 2010 Dự kiến vịnh Hạ Long sẽ là điểm đón rước 5-6 triệu lượt khách. [ 7 ] Tuy nhiên, đã không đạt được .Là một trong 2 vịnh biển đẹp nhất Nước Ta bên cạnh vịnh Nha Trang, vịnh Hạ Long là nơi tiếp tục đón rước những tàu du lịch quốc tế chọn làm điểm dừng thăm quan. [ 35 ]

Tiềm năng cảng biển và giao thông vận tải thủy

Bên đặc thù là vịnh kín ít chịu tác động ảnh hưởng của sóng gió, vịnh Hạ Long cũng có mạng lưới hệ thống luồng lạch tự nhiên sum sê và cửa sông ít bị bồi lắng. Điều kiện thuận tiện này được cho phép thiết kế xây dựng mạng lưới hệ thống giao thông vận tải cảng biển lớn bên cạnh cảng nước sâu Cái Lân ( Hạ Long ) và Cửa Ông ( Cẩm Phả ). Ngoài ra, Quảng Ninh còn có một mạng lưới hệ thống cảng phụ trợ như : Mũi Chùa, Vạn Gia, Nam Cầu Trắng. Mục tiêu đến năm 2010 sẽ thiết kế xây dựng hoàn hảo cảng Cái Lân với 7 cầu cảng, hiệu suất hơn 14 triệu tấn cho phép tiếp đón tàu trọng tải trên 5 vạn tấn. [ 7 ]

Tiềm năng thủy hải sản

Vùng biển Quảng Ninh nói chung và vùng biển vịnh Hạ Long nói riêng tiềm ẩn nhiều hệ sinh thái có giá trị đa dạng sinh học, trữ lượng món ăn hải sản lớn. Vùng vịnh thích hợp cho việc nuôi trồng và đánh bắt cá món ăn hải sản do có những điều kiện kèm theo thuận tiện : khí hậu tốt, diện tích quy hoạnh bãi triều lớn, nước trong, ngư trường thời vụ ven bờ và ngoài khơi có trữ lượng món ăn hải sản cao và phong phú với cá tuy nhiên, cá giò, sò, tôm, bào ngư, trai ngọc những loại. [ 7 ]

Vấn đề tổ chức triển khai

Tuy thế, gần đây vịnh Hạ Long bị phản ánh trên những phương tiện đi lại tiếp thị quảng cáo vì nạn ” chặt chém “, chất lượng dịch vụ kém, buông lỏng quản trị, gây ấn tượng xấu với hành khách [ 36 ] [ 37 ] và sự đô thị hóa làm hại thắng cảnh vạn vật thiên nhiên và thực trạng ô nhiễm môi trường tự nhiên, ô nhiễm dầu đáng quan ngại ở vịnh Hạ Long. [ 38 ]

Di sản Nước Ta và quốc tế

Di sản vương quốc Nước Ta

Năm 1962, vịnh Hạ Long được Bộ Văn hóa-Thông tin Nước Ta xếp hạng di tích lịch sử danh thắng cấp vương quốc với diện tích quy hoạnh 1553 km² gồm có 1969 hòn hòn đảo. [ 9 ]Các hòn đảo trong vùng vịnh Hạ Long được quy hoạch là khu bảo tồn những di tích lịch sử văn hoá-lịch sử và cảnh sắc vương quốc, theo Quyết định Số 313 / VH-VP của Bộ Văn hoá-Thông tin Nước Ta ngày 28 tháng 4 năm 1962 ( ADB 1999 ). Các hòn đảo này cũng có trong list những khu rừng đặc dụng theo Quyết định Số 194 / CT, ngày 9 tháng 8 năm 1986 của quản trị Hội đồng Bộ trưởng ( nay là Thủ tướng nhà nước ) .Năm 1995, vịnh Hạ Long, cùng với hòn đảo Cát Bà, được Phân viện Hải dương học TP. Hải Phòng đề xuất đưa vào list mạng lưới hệ thống những khu bảo tồn biển .Năm 1999, Ngân hàng Phát triển châu Á ( ADB 1999 ) yêu cầu xây dựng một khu bảo vệ có tên là Khu cảnh sắc vạn vật thiên nhiên vịnh Hạ Long rộng 155.300 ha, [ 4 ] tuy nhiên lúc bấy giờ vẫn chưa thực thi được .

Di sản quốc tế lần 1 : giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật

Ngày 21 tháng 12 năm 1991 nhà nước Nước Ta được cho phép kiến thiết xây dựng hồ sơ về cảnh sắc vịnh Hạ Long để trình Hội đồng Di sản Thế giới xét duyệt di sản vạn vật thiên nhiên quốc tế. Năm 1993, hồ sơ khoa học về vịnh Hạ Long được hoàn tất và chuyển đến UNESCO để xem xét. Trong quy trình hoàn hảo hồ sơ, UNESCO lần lượt cử những đoàn chuyên viên đến Quảng Ninh khảo sát, hướng dẫn, nghiên cứu và điều tra, đánh giá và thẩm định hồ sơ tại chỗ. Hồ sơ vịnh Hạ Long được đồng ý đưa vào xem xét tại hội nghị lần thứ 18 của Hội đồng Di sản Thế giới. [ 9 ]Ngày 17 tháng 12 năm 1994, trong kỳ họp thứ 18 tại Phuket, Thailand, Ủy ban Di sản Thế giới đã công nhận vịnh Hạ Long vào hạng mục di sản vạn vật thiên nhiên quốc tế với giá trị ngoại hạng toàn thế giới về mặt thẩm mĩ ( tiêu chuẩn VII ), [ 39 ] theo tiêu chuẩn của Công ước Quốc tế về bảo vệ Di sản tự nhiên và văn hóa truyền thống của quốc tế. [ 9 ] [ 10 ]

Di sản quốc tế lần 2 : giá trị địa chất địa mạo

Đầu năm 1998, Ban Quản lý vịnh Hạ Long đã ý kiến đề nghị TS. Trần Đức Thạnh ở Phân Viện Hải dương học tại Hải Phòng Đất Cảng ( nay là Viện Tài nguyên và Môi trường biển thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Nước Ta ) triển khai nghiên cứu và điều tra và nhìn nhận những giá trị địa chất và năng lực trình UNESCO công nhận vịnh Hạ Long là di sản Thế giới theo tiêu chuẩn địa chất học. Kết quả nghiên cứu và điều tra [ 4 ] cho thấy tính khả thi cao của việc trình UNESCO công nhận Di sản Địa chất vịnh Hạ Long và cần phải điều tra và nghiên cứu bổ trợ cụ thể về địa mạo caxtơ .Tháng 9 năm 1998, theo ý kiến đề nghị của Ban quản trị vịnh Hạ Long và IUCN, Tiến sĩ Tony Waltham, chuyên viên địa chất học, trường Đại học Trent Nottingham đã triển khai điều tra và nghiên cứu địa mạo vùng đá vôi caxtơ vịnh Hạ Long với sự trợ giúp của TS.Trần Đức Thạnh. Tiến sĩ Waltham Tony đã gửi bản báo cáo giải trình về giá trị địa mạo caxtơ vịnh Hạ Long tới UNESCO tại Paris, Văn phòng IUCN tại Thụy Sĩ và TP. Hà Nội, đồng gửi Ban quản trị vịnh Hạ Long. [ 9 ] Ngày 25 tháng 2 năm 1999, sau khi nhận được báo cáo giải trình của Tiến sĩ Tony Waltham, UNESCO đã gửi thư tới Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh, Ủy ban vương quốc UNESCO Nước Ta và Ban quản trị vịnh Hạ Long nhu yếu triển khai việc sẵn sàng chuẩn bị hồ sơ trình UNESCO công nhận về giá trị địa chất, địa mạo vùng đá vôi vịnh Hạ Long .Tới tháng 7 năm 1999, hồ sơ trình Hội đồng Di sản Thế giới để công nhận vịnh Hạ Long về giá trị địa chất với tư vấn khoa học của TS.Trần Đức Thạnh đã hoàn tất và được gửi đến Trung tâm Di sản quốc tế tại Paris. Tháng 12 năm 1999 tại hội nghị lần thứ 23 Hội đồng Di sản Thế giới họp tại Thành phố Marrakech của Maroc, Hội đồng Di sản Thế giới đã đưa việc thẩm định và đánh giá hồ sơ để công nhận giá trị địa chất vịnh Hạ Long vào năm 2000. Tháng 3 năm 2000 Giáo sư Erery Hamilton Smith, chuyên viên của tổ chức triển khai IUCN được cử đến Hạ Long để thẩm định và đánh giá. Tháng 7 năm 2000, kỳ họp giữa năm của Trung tâm Di sản quốc tế tại Paris đã chính thức đề xuất Ủy ban Di sản Thế giới công nhận vịnh Hạ Long là Di sản quốc tế bởi giá trị toàn thế giới về địa chất, địa mạo, theo tiêu chuẩn VIII của UNESCO ” là ví dụ điển hình nổi bật đại diện thay mặt cho những tiến trình của lịch sử vẻ vang Trái Đất, gồm có vật chứng sự sống, những tiến triển địa chất đáng kể đang diễn ra trong quy trình diễn biến của những kiến thiết địa chất hay những đặc thù địa chất và địa văn “. [ 9 ] [ 10 ]Ngày 2 tháng 12 năm 2000, địa thế căn cứ Công ước Quốc tế về bảo vệ Di sản văn hóa truyền thống và vạn vật thiên nhiên quốc tế và hiệu quả xét duyệt hồ sơ địa chất vịnh Hạ Long, tại Hội nghị lần thứ 24 của Hội đồng Di sản Thế giới tại Thành phố Cairns, Queensland, Úc, Hội đồng Di sản Thế giới đã công nhận vịnh Hạ Long là di sản quốc tế lần thứ 2 theo tiêu chuẩn ( viii ) về giá trị địa chất [ 9 ] với hai giá trị điển hình nổi bật toàn thế giới về lịch sử vẻ vang địa chất và địa mạo caxtơ .

Đề cử di sản quốc tế lần thứ 3

Hiện nay, tỉnh Quảng Ninh đang triển khai đệ trình UNESCO công nhận vịnh Hạ Long là Di sản quốc tế lần thứ 3, dựa trên những giá trị về khảo cổ học và đa dạng sinh học trong vùng vịnh .

Bình chọn trong Bảy Kì quan Thiên nhiên Mới của Thế giới

Trong 4 năm từ 2007-2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng kết hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Thông tin và Truyền thông, báo Tuổi Trẻ các hội đoàn như Đoàn Thanh niên,[40] Hội Sinh viên v.v… cùng tỉnh Quảng Ninh và nhiều địa phương khác, tổ chức vận động quy mô bầu chọn cho Hạ Long là một trong Bảy Kì quan Thiên nhiên Mới của Thế giới, là một cuộc bình chọn do Tổ chức tư nhân NewOpenWorld (NOWC). Cuộc bình chọn này không phải do Tổ chức văn hóa, giáo dục Liên Hợp Quốc (UNESCO) tổ chức và kết quả bầu chọn cũng không được tổ chức này công nhận, nên có những dư luận không đồng tình cũng như chỉ trích. Nhưng theo ông Trần Nhất Hoàng, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thì cuộc thi là “một cơ hội quảng bá cho Việt Nam, Thứ hai nữa là sau khi có danh hiệu, sẽ tiếp tục quảng bá, thu hút thêm nhiều khách du lịch tới Việt Nam thêm nữa”.[41] Khi so với việc quảng bá trên kênh truyền thông quốc tế như CNN, BBC, mỗi lần mất khoảng 160.000 USD-200.000 USD (4 tỷ đồng) mà chỉ quảng cáo được trong 1 clip dài 30 giây, thì chi phí vận động là không đáng kể trong khi hiệu quả lại cao hơn nhiều. So với chi phí quảng bá du lịch hàng năm ở các nước cùng khu vực cũng là rất nhỏ, như Malaysia đầu tư 80 triệu USD, Thái Lan 70 triệu USD, và Singapore gần 60 triệu USD.[42]

Lúc 7 h ngày 11 tháng 11 năm 2011 nhằm mục đích 2 h ngày 12 tháng 11 năm 2011 ( giờ Nước Ta ), vịnh Hạ Long được tổ chức triển khai New7Wonders công bố là một trong bảy kỳ quan vạn vật thiên nhiên quốc tế mới sau cuộc kiểm phiếu sơ bộ .

Vấn đề bảo tồn

Khai thác du lịch trên vịnh Hạ Long và sự tác động ảnh hưởng của nó với cảnh sắc khu vực

Tác động của chủ quan và khách quan so với vùng vịnh

Hạ Long, Hải Phòng Đất Cảng và TP.HN là những Thành phố TT quan trọng của sự tăng trưởng kinh tế tài chính ở miền Bắc Nước Ta. Sự tăng trưởng kinh tế tài chính của những khu đô thị này, cùng với sự vươn lên nhanh gọn của những khu vực phía Nam Trung Quốc kể cả Hồng Kông, đều dẫn đến sự ngày càng tăng về sức ép của con người tới vịnh Hạ Long. [ 4 ] Khu vực ven biển tỉnh Quảng Ninh và Thành phố TP. Hải Phòng hiện có mức tăng trưởng rất nhanh về sự tăng trưởng hạ tầng, đặc biệt quan trọng về mặt giao thông vận tải, tàu biển, khai thác than và những ngành du lịch, dịch vụ. [ 4 ] Từ năm 1999, Ngân hàng tăng trưởng châu Á ( ADB ) đã cảnh báo nhắc nhở rằng việc thiết kế xây dựng cảng mới ở vùng vịnh Hạ Long hoàn toàn có thể dẫn đến sự ngày càng tăng về giao thông vận tải đường biển trong khu vực, và tăng trưởng hạ tầng của du lịch sẽ là những mối rình rập đe dọa so với vịnh. Ô nhiễm do chất thải công nghiệp, sự khai thác và đánh bắt cá tận diệt thủy hải sản cũng mang lại những rình rập đe dọa nghiêm trọng. Có những quan điểm cho thấy cần liên tục xem xét một cách thận trọng về sự tăng trưởng trong vùng vịnh trải qua cơ cấu tổ chức quản trị vì những giá trị quan trọng về mặt thiên nhiên và môi trường cho toàn vùng. [ 4 ]Hiện nay, sự tăng trưởng lan rộng ra đô thị và sự ngày càng tăng dân số cơ học, việc kiến thiết xây dựng bến cảng và nhà máy sản xuất ; những hoạt động giải trí du lịch và dịch vụ, rác thải trong hoạt động và sinh hoạt và chế xuất, hoạt động giải trí đánh bắt cá và nuôi trồng thủy hải sản đã không chỉ còn là rủi ro tiềm ẩn, mà sự ô nhiễm thiên nhiên và môi trường và sự đổi khác cảnh sắc của vịnh Hạ Long đã ở mức báo động. [ 43 ] [ 44 ] Do ô nhiễm, thực trạng những bãi sinh vật biển ở đáy biển sâu của vịnh Hạ Long đang trụi dần đi [ 45 ] mà gần đây những nhà môi trường tự nhiên Nước Ta mới phát hiện ra. [ 46 ] Mặt nước trong xanh của vịnh đang ngày càng đục dần, bồi lắng khiến những nhà khoa học lên tiếng cảnh báo nhắc nhở rủi ro tiềm ẩn vịnh Hạ Long hoàn toàn có thể bị ” đầm lầy hóa “. [ 47 ] Thêm vào đó, do khu vực vịnh Hạ Long có hàng ngàn hòn hòn đảo mà hầu hết là núi đá vôi, nguồn nguyên vật liệu thiết kế xây dựng tốt lại thuận tiện cho khai thác nên rất dễ bị tư nhân tận dụng, gây biến dạng cảnh sắc. [ 48 ]Ở một góc nhìn khác, đổi khác khí hậu toàn thế giới với mực nước biển dâng cao sẽ tác động ảnh hưởng mạnh tới cảnh sắc, mạng lưới hệ thống hòn đảo, hang động và đa dạng sinh học của vịnh mà Nước Ta chưa đủ nhân lực, vật lực để chuẩn bị sẵn sàng ứng phó. [ 49 ]Về văn hóa truyền thống hội đồng, một yếu tố mà nhiều hành khách quốc tế đã phàn nàn là ý thức về bảo vệ môi trường tự nhiên di sản của khách du lịch và của hội đồng địa phương còn chưa cao, chưa thiết kế xây dựng được hình ảnh, tên thương hiệu du lịch Hạ Long văn minh, văn minh và lịch sự và trang nhã. Vẫn còn hiện tượng kỳ lạ người ăn xin đeo bám khách du lịch, ảnh hưởng tác động tới thiên nhiên và môi trường du lịch của di sản. [ 48 ] Việc giáo dục, tuyên truyền để nâng cao nhận thức trong mỗi người dân ; sự hạn chế những khu lưu trú nghỉ ngơi trên những hòn đảo ; nỗ lực trấn áp theo tiêu chuẩn du lịch sinh thái xanh và pháp luật bảo tồn di sản so với cả mặt nước vùng đệm của di sản, [ 48 ] đang là những yếu tố lớn đặt ra nhiều thử thách với chính quyền sở tại địa phương. Các nhũ đá trong mạng lưới hệ thống những hang động của di sản vịnh Hạ Long đang bị đập phá, cưa trộm, mang về bán cho những người muốn dùng để trang trí hòn non bộ ( năm nay ). Một số hang động còn bị đổ bê tông lên nền hang để lấy nơi bày bàn tiệc. [ 50 ] Thêm vào đó, hoạt động giải trí của những thuyền chài và hành khách cũng tạo ra nguồn rác thải gây ô nhiễm mà chính quyền sở tại còn chưa thể xử lí triệt để. [ 51 ]

Công tác bảo tồn

Trong những hành động nhằm mục đích ngăn ngừa sự ảnh hưởng tác động xấu đi của con người đến vạn vật thiên nhiên vùng vịnh Hạ Long, chính quyền sở tại tỉnh Quảng Ninh đã cấm những loại xuồng máy cao tốc ship hàng hành khách trong khu vực vịnh để bảo vệ thiên nhiên và môi trường và đa dạng sinh học trong vùng vịnh. Ngoài ra, tỉnh Quảng Ninh cũng thực thi sơ tán những hộ dân sinh sống trên những vạn chài vào đất liền để bảo vệ thiên nhiên và môi trường nước của vịnh Hạ Long ; [ 52 ] đồng thời cấm bốc dỡ than đá trong khu vực di sản để chống ô nhiễm bụi than và bùn than cho vịnh theo khuyến nghị của UNESCO. [ 53 ] Tại vịnh, 1 số ít người dân đã có ý thức tự nguyện giữ gìn cảnh sắc, trải qua việc lập tổ hợp tác tự nguyện thu gom và giải quyết và xử lý rác thải. [ 54 ] Từ ngày 1 tháng 9 năm 2019, Ủy Ban Nhân Dân thành phố Hạ Long nghiêm cấm việc dùng loại sản phẩm từ nhựa sử dụng một lần trên vịnh. [ 55 ] [ 56 ] [ 57 ] [ 58 ] Đây là một hành động kinh khủng, quan trọng nhằm mục đích bảo tồn thiên nhiên và môi trường vịnh .Sự tương đương về cảnh sắc, địa chất địa mạo, đa dạng sinh học, cũng như những giá trị văn hóa truyền thống, khảo cổ của toàn vùng, gồm có không chỉ vịnh Hạ Long mà còn cả quần đảo Cát Bà và vùng biển hòn đảo vịnh Bái Tử Long khiến những nghiên cứu và điều tra khoa học địa chất, khảo cổ, văn hóa truyền thống, và những hoạt động giải trí du lịch, khai thác món ăn hải sản v.v. không còn bó hẹp trong khoanh vùng phạm vi vùng vịnh. Đã có những quan điểm cho rằng cần xem xét việc lan rộng ra ngoại biên của khu vực bảo tồn, không chỉ số lượng giới hạn trong diện tích quy hoạnh nhỏ hẹp của vùng vịnh Hạ Long lúc bấy giờ mà còn bao quát cả vùng biển hòn đảo có những yếu tố đồng dạng, lê dài từ Quần đảo Cát Bà lên sát biên giới Việt Trung. [ 49 ] Với chiều dài khoảng chừng 300 km và chiều rộng khoảng chừng 60 km, hàng loạt khu vực này hoàn toàn có thể được nhìn nhận và bảo tồn như một vùng sinh thái xanh đặc biệt quan trọng về biển của Nước Ta. [ 49 ]

Vịnh Hạ Long trong thi ca

Biển, trời, hòn đảo giao hòa hùng vĩ và nên thơ là đề tài bất tận cho thi caCách đây hơn 5 thế kỷ, Nguyễn Trãi đi ngang qua khu vực này và lần tiên phong ca tụng vịnh Hạ Long là kỳ quan, khi viết trong bài ” Lộ nhập Vân Đồn ” : [ 59 ]

Lộ nhập Vân Đồn san phục san
Thiên khôi địa khiết phó kỳ quan
(Đường tới Vân Đồn lắm núi sao!
Kỳ quan đất dựng giữa trời cao)

Vua Lê Thánh Tông đề trên vách đá Núi Bài Thơ năm 1468 :

Cự lẫm uông dương triều bách xuyên
Loạn sơn kì bố bích liên thiên
Tráng tâm sơ cảm hàm tam cổ
Tín thủ dao đề tốn nhị quyền
Thần bắc khu cơ sân hổ lữ
Hải Đông phong toại tức lang yên
Thiên nam vạn cổ sơn hà tại
Chính thị tu văn yển vũ niên
Trăm dòng sông chảy mênh mông quanh núi
Quần đảo rải rác như bàn cờ, biển liền trời sắc xanh biếc…

Năm 1729, chúa Trịnh Cương cũng có những vần thơ ứng tác trước vẻ đẹp của Hạ Long : [ 17 ]

Minh bộ vô nhai hối tổng xuyên
Sơn liên tiêu thủy, thủy man thiên
Bể lớn mênh mông họp cả con con sông lại,
Núi lấp loáng bóng nước, nước lênh láng lưng trời.

Trong số thơ chữ Nho của Hồ Xuân Hương có bài ” Độ Hoa Phong ” vịnh cảnh Hạ Long :

渡華封
片帆無急渡華封
硝壁丹崖出水中
水勢每隨山面轉
山形斜靠水門通
魚龍雜處秋烟薄
鷗鷺齊飛日照紅
玉洞雲房三百六
不知誰是水晶宫
Độ Hoa Phong
Phiến phàm vô cấp độ Hoa Phong
Tiêu bích đan nhai xuất thủy trung
Thủy thế mỗi tùy sơn diện chuyển
Sơn hình tà kháo thủy môn thông
Ngư long tạp xử thu yên bạc
Âu lộ tề phi nhật chiếu hồng
Ngọc động vân phòng tam bách lục
Bất tri thùy thị Thủy Tinh cung
dịch thơ của Hoàng Xuân Hãn
Lá buồm thủng thỉnh vượt Hoa Phong
Đá dựng bờ son dựng giữa dòng
Dáng nước lần theo chân núi chuyển
Mình lèn nghiêng để lối duềnh thông
Cá rồng lẫn nấp nơi thu nhạt
Âu, lộ cùng bay bóng xế hồng
Băm sáu phòng mây cùng động ngọc
Đâu nào là cái Thủy Tinh cung?

Hình ảnh Hạ Long cũng Open trong thơ của những nhà thơ văn minh, như Xuân Diệu : [ 60 ]

Đây bản thảo tạo vật còn nặn dở…
Đá thuở trước khổng lồ chơi ném thử.

Không chỉ cảnh đẹp của Hạ Long, nguồn tài nguyên phong phú ở đây cũng là đề tài cho thi ca. Huy Cận viết trong bài Đoàn thuyền đánh cá:[61]

Cá nhụ, cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở sao lùa nước Hạ Long?

Tên gọi những hòn đảo đá, hang động trên vịnh Hạ Long

Vịnh Hạ Long có gần 2 nghìn hòn đảo lớn nhỏ, tính riêng khu vực do Bộ Văn hoá – tin tức xếp hạng di tích lịch sử vương quốc thì có 1.969 hòn hòn đảo ; trong đó có 980 hòn đảo có tên gọi, còn trong khu vực mà UNESCO công nhận Di sản quốc tế có 775 hòn đảo thì có 411 hòn đảo có tên gọi. [ 62 ]Tên những hòn đảo trên vịnh Hạ Long hầu hết có từ truyền kiếp, có hòn đảo do dân chài đặt gọi lâu mà thành, có hòn đảo do danh nhân đặt. Nhiều tên hòn đảo có cả một câu truyện lịch sử dân tộc gắn liền .Theo nhà nghiên cứu văn hoá Tống Khắc Hài tên gọi những hòn đảo ở vịnh Hạ Long có ba đặc thù ; đó là bắt nguồn những danh từ thuần Việt, tên gọi bắt nguồn từ những điều kiện kèm theo tự nhiên và đời sống thường nhật và tên gọi có ý nghĩa lịch sử vẻ vang và văn hoá .

Về tên gọi các đảo mang thuần Việt, các địa danh này thể hiện rõ đặc trưng vùng miền của vịnh Hạ Long nói riêng, Quảng Ninh nói chung. Nếu như ở Nam Bộ có các vàm, cù lao, rạch, bưng… thì Hạ Long có cồn, cái, áng, cặp… như Cồn Bè, Cồn Chìm, Cặp La, Cặp Bè, Áng Dù, Áng Cây Vông. Đáng chú ý có những tên gọi là những từ cổ như “cái” trong Cái Cổng Ông, Cái Cổng Bà, Cái Lim, Cái Tráp… Phổ biến nhất trong số các tên đảo trên vịnh Hạ Long là tên gọi được đặt theo tượng hình, được các chủ nhân gốc của vịnh Hạ Long đặt từ lâu đời. Chẳng hạn hòn Con Cóc, hòn Đầu Bê, hòn Yên Ngựa, hòn Gà Chọi, hòn Bọ Hung, hòn Đỉnh Hương, hòn Đũa, Lưỡi Liềm, hòn Nón, hòn Cái Tai, Đầu Người, Ông Bụt, Lã Vọng, Mắt Quỷ v.v. Lại có những đảo được đặt tên theo các loài thực vật có thể là nét đặc trưng về sinh thái của đảo, như hòn Cây Vông, Cây Táo, Hạt Đậu, Hòn Quéo, Cây Khế

Những đảo có tên mang ý nghĩa lịch sử văn hoá tuy chiếm số lượng ít hơn, nhưng đều là các đảo gắn với các sự kiện lịch sử nổi tiếng. Đảo Đầu Gỗ gắn liền với tích Trần Hưng Đạo giấu gỗ trước khi cắm xuống sông Bạch Đằng năm 1288. Núi Bài Thơ gắn với bài thơ của vua Lê Thánh Tông, chúa Trịnh Cương và một số thi sĩ khắc trên núi. Gần đây nhất là đảo Ti Tốp gắn với câu chuyện Bác Hồ lấy tên Anh hùng vũ trụ Liên Xô G.Titop đặt tên cho đảo năm 1962.

Đáng chú ý là trong thời gian chiếm đóng vùng than Quảng Ninh, người Pháp đã dùng không ít tên tiếng Pháp để đặt cho các đảo của vịnh Hạ Long, Bái Tử Long. Nhiều tên gọi đến nay vẫn chưa rõ nguồn gốc, lý do như đảo Ngọc Vừng người Pháp gọi là Danh Do La, đảo Tuần Châu thì gọi là Ile aux cerfơ (đảo hươu ở)…

Tên gọi các đảo muôn hình muôn vẻ kỳ thú chính là nét đặc sắc của vịnh Hạ Long. Đây có thể coi là một loại hình văn hoá phi vật thể trong tổng thể các giá trị văn hoá của vịnh Hạ Long và có giá trị về nhiều mặt. Đến nay, trên vịnh Hạ Long còn rất nhiều đảo chưa có tên, hoặc có tên nhưng chưa rõ nghĩa, nguồn gốc như Hòn Nét, Vông Viêng, Bề Hen… Tiếc là đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào thực sự toàn diện, đầy đủ về hệ thống tên gọi các đảo trên vịnh Hạ Long…

Hình ảnh

Xem thêm

Tham khảo

Đọc thêm

  1. Mục từ Hạ Long-cảnh đẹp thần tiên trong cuốn Văn hóa Việt Nam tổng hợp (1989-1995), Ban Văn hóa Văn nghệ trung ương xuất bản, Hà Nội, 1989.
  2. Trần Đức Thạnh, Tony Waltham, Giá trị nổi bật về địa chất vịnh Hạ Long, tài liệu lưu trữ của Ban quản lý vịnh Hạ Long
  3. Nguyễn Văn Hảo, Hà Hữu Nga, Hạ Long thời tiền sử, Ban quản lý vịnh Hạ Long, Hạ Long năm 2002.
  4. Trần Đức Thạnh, Lịch sử địa chất vịnh Hạ Long,Nhà xuất bản Thế giới – Ban quản lý, Hà Nội, 1998.
  5. Giáo sư Smith, Báo cáo thẩm định của IUCN về địa chất vịnh Hạ Long.
  6. Tony Waltham, Karst đá vôi vịnh Hạ Long – báo cáo nghiên cứu về địa mạo Di sản thế giới vịnh Hạ Long.
  7. Vịnh Hạ Long, di sản thế giới, Ban Quản lý vịnh Hạ Long, Hạ Long 2002.
  8. Địa chí Quảng Ninh – tập 3, Tỉnh ủy – ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh, Quảng Ninh 2003.
  9. Di sản thế giới trong tay thế hệ trẻ – tập 2, Bộ tài liệu nguồn dành cho giáo viên, Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, 2002.
  10. Mục từ Vịnh Hạ Long trong cuốn Almanach, những nền văn minh thế giới, Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin, Hà Nội 1996.
  11. Trần Mạnh Thường, Những di sản nổi tiếng thế giới, Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin, Hà Nội 2000.
  12. Nguyên Ngọc, Hạ Long, Đá và Nước, Ban quản lý vịnh Hạ Long.
  13. Đỗ Kha, Vịnh Hạ Long (sách ảnh), Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Ninh, Quảng Ninh 2000.
  14. Vịnh Hạ Long, những lời đánh giá và ngợi ca, Ban quản lý vịnh Hạ Long, Hạ Long 2001.
  15. Trần Đức Thạnh, 2012. Kỳ quan địa chất Vịnh Hạ Long. Tạp chí Các khoa học về Trái Đất.No.34(2), trang 162-172
  16. Trần Văn Trị, Lê Đức An, Lại Huy Anh, Trần Đức Thạnh, Tony Waltham, 2003. Di sản thế giới Vịnh Hạ Long: Những giá trị nổi bật về địa chất. Tạp chí Địa chất, Loạt A, số 277, 7-8/2003, tr. 6-20. [1]

Liên kết ngoài

Bài viết liên quan